คู่มือเลือกครกโมราสำหรับห้องแล็บ ต่างจากครกพอร์ซเลน แก้ว สแตนเลสอย่างไร เลือกขนาดยังไง และ 6 เรื่องต้องเช็กก่อนสั่ง | ดีเบลจำหน่ายบรรจุภัณฑ์เครื่องสำอาง ครบวงจร

ห้องแล็บหลายแห่งยังใช้ครกพอร์ซเลนบดทุกอย่าง จนวันหนึ่งผลวิเคราะห์มีธาตุแปลก ๆ โผล่ขึ้นมา หรือผงที่บดยังเป็นเม็ดหยาบ เพราะผิวครกสึกและมีรูพรุนเก็บผงจากตัวอย่างก่อนหน้าไว้ ครกโมรา (agate mortar) คือคำตอบของงานที่ต้องการผงละเอียดและต้องการให้ตัวอย่างสะอาด บทความนี้สรุปว่าครกโมราต่างจากครกชนิดอื่นอย่างไร เลือกขนาดยังไง และมีเรื่องไหนต้องเช็กก่อนสั่ง

ครกโมรา + สาก หินโมราธรรมชาติ สำหรับห้องปฏิบัติการ

ครกโมราคืออะไร

ครกโมราเจียรจากหินโมรา (อาเกต) ธรรมชาติก้อนเดียว ขอบนอกเป็นทรงแปดเหลี่ยม หลุมบดด้านในโค้งมนและขัดเงาจนเรียบลื่น มาเป็นชุดพร้อมสากโมราเนื้อเดียวกัน เพราะเป็นหินธรรมชาติ สีและลายของแต่ละใบจึงไม่เหมือนกัน มีทั้งโทนขาว-เทา เทาฟ้า และน้ำตาลอำพัน

ครกโมราธรรมชาติ พร้อมสากบด ทนกรด-ด่าง ทนสึกหรอ

ครกโมรา เทียบกับครกพอร์ซเลน ครกแก้ว และครกสแตนเลส

ครกพอร์ซเลน ราคาย่อมเยา ผิวด้านในหยาบช่วยให้บดง่าย แต่ผิวที่หยาบก็สึกและเก็บผงไว้ในรูพรุน เหมาะกับงานทั่วไปที่ไม่ซีเรียสเรื่องการปนเปื้อน
ครกแก้ว ผิวเรียบ ล้างง่าย มองเห็นสารด้านใน แต่เนื้อแก้วไม่แข็งเท่าหินโมราและแตกง่ายกว่า เหมาะกับการผสมหรือบดสารเนื้ออ่อน
ครกสแตนเลส ทนกระแทก ใช้ตำได้ แต่มีโลหะเป็นเนื้อครก ไม่เหมาะกับตัวอย่างที่จะวิเคราะห์ธาตุโลหะ และสารกัดกร่อนบางชนิด
ครกโมรา แข็งกว่าพอร์ซเลนและแก้ว ผิวครกแทบไม่สึก จึงไม่มีเนื้อครกหลุดปนลงในตัวอย่าง ผิวขัดเงาไม่มีรูพรุน ทนกรด-ด่างทั่วไป เหมาะกับงานเตรียมตัวอย่างวิเคราะห์ ตัวยา สารเคมี และผงแร่

จุดเด่นครกโมรา ตัดจากหินก้อนเดียว ผิวขัดเงา ไม่ปนเปื้อน

งานแบบไหนที่ควรใช้ครกโมรา

บดตัวยา เม็ดยา และสมุนไพรแห้งในห้องยาหรือห้องวิจัย
บดสารเคมีหรือรีเอเจนต์ ผสมผงหลายชนิดให้เข้ากันก่อนชั่งหรืออัดเม็ด
บดตัวอย่างดินและผงแร่ที่จะส่งวิเคราะห์
งานเตรียมตัวอย่างปริมาณน้อยที่ต้องการผงละเอียดสม่ำเสมอ

ครกโมราบดตัวยา สารเคมี ตัวอย่างดิน สารกรด-ด่าง

เลือกขนาดยังไง

ขนาดครกโมราเรียกตามเส้นผ่านศูนย์กลางวงในของหลุมบด ตระกูล AGM มี 18 ขนาด ตั้งแต่วงใน 30 ถึง 200 มม. หลักง่าย ๆ คือใส่ตัวอย่างครั้งละไม่เกินประมาณหนึ่งในสามของหลุม ถ้าต้องบดมากกว่านั้น ให้แบ่งบดหลายรอบหรือขยับไปขนาดใหญ่ขึ้น

ช่วงวงใน	รุ่น	เหมาะกับ
30–60 มม.	AGM-30 ถึง AGM-60	ตัวอย่างปริมาณน้อย งานเตรียมตัวอย่างวิเคราะห์ บดผสมสารปริมาณเล็ก
70–120 มม.	AGM-70 ถึง AGM-120	งานบดทั่วไปในห้องแล็บ ตัวยา สารเคมี รีเอเจนต์
130–200 มม.	AGM-130 ถึง AGM-200	ตัวอย่างปริมาณมาก ดิน ผงแร่ วัตถุดิบก้อน

ตัวอย่างขนาดครกโมรา วงใน 60 / 100 / 120 มม.

ตารางขนาดครกโมรา + สาก (หน่วย มม.)

รุ่น	วงใน	วงนอก	ความลึก	สากในชุด (ยาว × Ø)
AGM-30	30	40	12	40 × 18
AGM-40	40	50	13	40 × 18
AGM-50	50	60	14	50 × 18
AGM-60	60	75	15	60 × 19
AGM-70	70	85	18	70 × 20
AGM-80	80	95	20	80 × 22
AGM-90	90	105	24	90 × 22
AGM-100	100	118	30	100 × 24
AGM-110	110	128	32	110 × 25
AGM-120	120	138	33	120 × 27
AGM-130	130	148	35	130 × 27
AGM-140	140	158	38	140 × 27
AGM-150	150	168	40	150 × 28
AGM-160	160	180	50	160 × 30
AGM-170	170	190	55	170 × 30
AGM-180	180	200	58	180 × 32
AGM-190	190	210	60	190 × 35
AGM-200	200	220	63	200 × 38

ถ้าสากเดิมหายหรือบิ่น มีสากโมราแยกขาย AGP-40 ถึง AGP-80 สำหรับครกวงใน 40, 50, 60, 70 และ 80 มม.

ครกโมรามีให้เลือก 18 ขนาด วงใน 30-200 มม. และมีสากแยกขาย

6 เรื่องที่ควรเช็กก่อนสั่ง

ปริมาณตัวอย่างต่อครั้ง คิดจากหนึ่งในสามของหลุมบด แล้วเลือกขนาดวงในให้พอดี ครกใหญ่เกินไปผงจะกระจายไปทั่วหลุมและเก็บคืนยาก
ชนิดสารที่จะบด หินโมราเป็นซิลิกา ไม่ควรใช้กับกรดไฮโดรฟลูออริก (HF) หรือด่างเข้มข้นร้อน และไม่ควรบดวัสดุที่แข็งกว่าหินโมรา เช่น คอรันดัมหรือซิลิคอนคาร์ไบด์
อุณหภูมิ ช่วงใช้งานตามข้อมูลโรงงานคือ ±100 °C ห้ามอบร้อนหรือเปลี่ยนร้อน-เย็นกะทันหัน
แยกครกตามประเภทงาน ห้องแล็บที่บดทั้งตัวอย่างวิเคราะห์และสารทั่วไป ควรมีครกแยกสองชุดเพื่อลดการปนเปื้อนข้ามตัวอย่าง
สากสำรอง ครกขนาดเล็กที่ใช้บ่อยควรมีสากสำรองไว้ เพราะสากเป็นชิ้นที่หล่นหรือบิ่นง่ายที่สุด
ลายหิน หินธรรมชาติแต่ละใบลายไม่เหมือนกันและเลือกลายไม่ได้ เส้นลายในเนื้อหินไม่ใช่รอยร้าว