ร้านสแตนเลส ฝ่ายจัดซื้อโรงงานอาหาร ช่างเชื่อมงานท่อและถัง หรือคนที่กำลังจะสั่งอ่างล้าง โต๊ะเตรียมอาหาร ถังผสม ล้วนเจอคำถามเดียวกันคือ “ของที่ได้มาเป็นสแตนเลสเกรดที่สั่งจริงหรือเปล่า” เพราะหน้าตาของ 201 304 และ 316 แทบแยกด้วยตาไม่ออก บทความนี้เป็นคู่มือใช้น้ำยาตรวจสอบสแตนเลสแบบหยดอ่านสี ตั้งแต่เลือกว่าควรใช้แบบไหน วิธีทดสอบให้ผลนิ่ง การอ่านสี ไปจนถึงเช็กลิสต์ก่อนตรวจรับของ
น้ำยาตรวจสอบสแตนเลสคืออะไร
น้ำยาตรวจสอบสแตนเลส (Stainless Steel Test Reagent) เป็นน้ำยาเคมีที่ใช้หยดลงบนผิวโลหะที่ขัดเปิดหน้าใหม่แล้ว น้ำยาจะทำปฏิกิริยากับธาตุในเนื้อเหล็ก เช่น แมงกานีสและโมลิบดีนัม แล้วเปลี่ยนเป็นสีต่างกันตามกลุ่มเกรด จากนั้นนำสีที่ได้ไปเทียบกับแถบสีที่พิมพ์มากับกล่อง ก็พอบอกได้ว่าชิ้นงานอยู่ในกลุ่มใด
จุดที่ทำให้เครื่องมือแบบนี้ใช้ง่ายคือ ไม่ต้องต่อไฟฟ้าและไม่ต้องใช้แบตเตอรี่ ต่างจากชุดทดสอบรุ่นเก่าที่ต้องต่อสายไฟและถ่าน จึงหยิบใส่กระเป๋าไปตรวจหน้างานได้ทันที ขวดขนาด 12 มิลลิลิตร ใช้ได้ประมาณ 200 ครั้ง และในกล่องมีแท่งขัดผิวแถมมาให้ด้วย
มีสองแบบ เลือกแบบไหนดี
ในซีรีส์นี้มีให้เลือกสองแบบ ซึ่งเลือกจาก “สิ่งที่อยากรู้” เป็นหลัก
| แบบทั่วไป (เจนเนอเรชัน 3) | แบบตรวจ 316 | |
|---|---|---|
| อ่านอะไรได้ | แยก 304 / 316 และคัดกรองซีรีส์ 200 / 201 / 202 / 301 | บอกว่าใช่ 316 หรือ 316L หรือไม่ |
| เวลาอ่านผล | 3 – 4 นาที (ไม่ควรเกิน 6 นาที) | 3 – 6 นาที |
| ผลที่ได้ | ไล่หลายสีตามเกรด | สองกลุ่ม คือใช่ 316 กับไม่ใช่ |
| เหมาะกับ | ตรวจรับของทั่วไปที่ไม่รู้เกรดล่วงหน้า | ยืนยันงานที่ระบุว่าเป็น 316 โดยเฉพาะ |
ถ้าซื้อไว้ประจำร้านหรือประจำฝ่ายจัดซื้อ แบบทั่วไปเจนเนอเรชัน 3 จะครอบคลุมกว่า เพราะอ่านได้ทั้งกลุ่ม 304 และ 316 พร้อมคัดกรองซีรีส์ 200 ที่มักถูกนำมาสวมรอย ส่วนแบบตรวจ 316 เหมาะกับงานที่สเปกระบุ 316 ชัดเจน เช่น งานที่ต้องเจอกรด เกลือ หรือความชื้นสูงต่อเนื่อง และต้องการคำตอบแบบใช่หรือไม่ใช่
วิธีทดสอบทีละขั้น
1. ขัดผิวเฉพาะจุด
ใช้แท่งขัดที่ให้มาในกล่อง ขัดผิวชิ้นงานเฉพาะจุดเล็ก ๆ ขนาดประมาณเมล็ดข้าว ราว 5 วินาที เป้าหมายคือเปิดผิวโลหะใหม่ให้พ้นคราบ ฟิล์มผิว น้ำมัน และรอยขัดเงา ไม่ต้องขัดเป็นบริเวณกว้าง เพราะถ้าผิวขัดกว้างเกินไป หยดน้ำยาจะไหลตามรอยขัดจนแผ่บาง อ่านสีได้ยาก
2. หยดน้ำยา 1 หยด
หยดน้ำยาลงกลางจุดที่ขัดเพียงหยดเดียว ให้เกาะเป็นหยดกลมนูน ถ้าหยดแตกกระจายแปลว่าผิวยังมีคราบน้ำมันหรือขัดกว้างเกินไป ให้เช็ดแล้วเริ่มใหม่ จากนั้นเริ่มจับเวลาทันที จะใช้นาฬิกาจับเวลาในโทรศัพท์ก็ได้
3. อ่านสีตามเวลา
แบบทั่วไปให้อ่านที่ 3 – 4 นาที และไม่ควรปล่อยเกิน 6 นาที ส่วนแบบตรวจ 316 ให้สังเกตสีระหว่าง 3 – 6 นาที เมื่อครบเวลาให้นำแถบสีบนกล่องมาวางเทียบข้างหยดน้ำยาในแสงเดียวกัน อย่าเทียบจากความจำหรือเทียบข้ามสภาพแสง เพราะสีเพี้ยนได้ง่าย
ตารางอ่านผลจากสี
| สีที่เห็น | กลุ่มวัสดุ | ความหมายในทางใช้งาน |
|---|---|---|
| น้ำตาลเข้ม – ดำ | 316 | มีโมลิบดีนัม ทนกรด ด่าง และไอเกลือได้ดีกว่ากลุ่มอื่น |
| เขียวอ่อน หรือแทบไม่มีสี | 304 | กลุ่มโครเมียม-นิกเกิล ใช้กับงานสัมผัสอาหารทั่วไป |
| ชมพูอ่อน | 301 | ใกล้เคียง 304 แต่ทนการกัดกร่อนน้อยกว่า |
| แดง – แดงเข้ม | ซีรีส์ 200 / 201 / 202 | แมงกานีสสูง นิกเกิลต่ำ ขึ้นสนิมง่ายกว่า ไม่จัดเป็นเกรดอาหาร |
ถ้าสีที่ได้อยู่ก้ำกึ่งระหว่างสองช่อง ให้ทดสอบซ้ำอีกจุดบนชิ้นงานเดียวกัน และถ้าเป็นงานประกอบหลายชิ้น เช่น ถังที่เชื่อมจากหลายแผ่น ควรสุ่มตรวจมากกว่าหนึ่งจุด เพราะมีโอกาสที่วัสดุแต่ละส่วนจะไม่ใช่เกรดเดียวกัน
เช็กลิสต์ก่อนตรวจรับของ
- เตรียมแท่งขัดในกล่อง ผ้าสะอาด นาฬิกาจับเวลา และกล่องน้ำยาที่มีแถบสี ให้อยู่ครบก่อนเริ่ม
- เลือกจุดทดสอบที่ไม่ใช่ผิวโชว์ เช่น ด้านใน ใต้ฐาน หรือขอบที่จะถูกประกอบปิด เพราะการทดสอบจะเหลือรอยไว้
- ถ้ารับของหลายล็อต ให้สุ่มตรวจแต่ละล็อต ไม่ใช่ตรวจชิ้นเดียวแล้วเหมาว่าเหมือนกันทั้งหมด
- บันทึกภาพหยดสีคู่กับแถบสีไว้เป็นหลักฐานประกอบการตรวจรับ
- หลังทดสอบ ขัดรอยออก ล้างด้วยน้ำยาล้างจาน ล้างน้ำไหลราว 1 นาที แล้วราดน้ำร้อนอีกครั้งก่อนนำภาชนะไปใช้งาน
ข้อควรระวังด้านความปลอดภัย
น้ำยามีฤทธิ์กัดกร่อน หากโดนผิวหนังหรือเสื้อผ้าให้ล้างด้วยน้ำสะอาดทันที ห้ามกลืน ห้ามให้เข้าตา เก็บให้พ้นมือเด็กและแยกจากอาหาร ควรใช้ในที่อากาศถ่ายเท และถ้าต้องตรวจต่อเนื่องหลายชิ้นควรสวมถุงมือกับแว่นตานิรภัย ปิดฝาขวดให้สนิททุกครั้งหลังใช้ เก็บในที่ร่ม แห้ง ไม่โดนแดดจัด
ขอบเขตของการทดสอบ
ควรเข้าใจตรงกันว่าน้ำยาชนิดนี้เป็นเครื่องมือคัดกรองเบื้องต้น บอกได้ว่าชิ้นงานอยู่ในกลุ่มเกรดใด แต่ไม่ใช่การวิเคราะห์ส่วนผสมเชิงปริมาณ และไม่ใช่เอกสารรับรองวัสดุ หากเป็นงานที่ต้องมีเอกสารกำกับ เช่น งานประมูล งานส่งออก หรืองานที่ลูกค้าขอใบรับรอง ควรใช้เครื่องวิเคราะห์โลหะอย่าง XRF หรือขอใบรับรองวัสดุจากผู้ผลิตเหล็กควบคู่ไปด้วย
หมายเหตุ ตัวหนังสือที่พิมพ์บนกล่องและฉลากขวดเป็นภาษาจีนตามสินค้าจริง ทางเราได้แปลข้อความที่จำเป็นทั้งหมดไว้ในเอกสารภาษาไทยแล้ว
📘 อ่านข้อมูลสินค้าและคู่มือการใช้งานฉบับภาษาไทย · 🛒 ดูรายละเอียดสินค้า
สอบถามเพิ่มเติม LINE @PYCM โทร 02-114-7416 ต่อ 2 · ปัญญาเคมีภัณฑ์
