ใครที่เริ่มจัดห้องแล็บใหม่ ไม่ว่าจะเป็นแล็บโรงเรียน ห้องปฏิบัติการของโรงงาน หรือมุมทดลองสูตรเครื่องสำอางของแบรนด์เล็ก ๆ จะเจอคำถามเดียวกันเสมอ คือจะเก็บสารเคมีในภาชนะอะไรดี ขวดพลาสติกที่แถมมากับสารบางทีก็บวม ฝาเกลียวเริ่มกรอบ เปิดมาอีกทีสารระเหยไปครึ่งขวด คำตอบที่ห้องแล็บมาตรฐานทั่วโลกใช้กันมานานนับร้อยปีคือ “ขวดรีเอเจนต์” บทความนี้จะพาไปรู้จักขวดชนิดนี้ และวิธีเลือกให้ตรงกับงานทีละขั้น
ขวดรีเอเจนต์คืออะไร
ขวดรีเอเจนต์ (Reagent Bottle) คือขวดแก้วสำหรับเก็บและแบ่งบรรจุสารเคมีโดยเฉพาะ จุดที่ต่างจากขวดแก้วทั่วไปอย่างชัดเจนคือระบบฝา แทนที่จะเป็นฝาเกลียวพลาสติกหรือจุกไม้ก๊อก ขวดรีเอเจนต์ใช้ จุกแก้วเจียรฝ้า (Ground Glass Stopper) ทั้งผิวด้านในคอขวดและผิวจุกถูกเจียรให้เป็นผิวฝ้าละเอียด เมื่อสวมเข้าด้วยกันผิวทั้งสองจะแนบสนิทจนไอสารเคมีผ่านแทบไม่ได้ โดยไม่ต้องใช้ปะเก็นยางที่จะเสื่อมเมื่อโดนสารเคมี ตัวขวดเป็นแก้วหนา ทนกรด ทนด่าง ทนความร้อน ล้างแล้วใช้ซ้ำได้นานหลายปี
ขั้นแรก: เลือกชนิดปาก — ปากกว้างหรือปากแคบ
ขวดรีเอเจนต์มีสองทรงหลัก และเลือกไม่ยากถ้าดูจากสภาพของสารที่จะเก็บ
- ปากกว้าง (Wide Mouth) — ปากขวดกว้างเกือบเท่าตัวขวด เอาช้อนตักสารลงไปได้ตรง ๆ เหมาะกับสารเคมีชนิด ผง เม็ด เกล็ด และก้อน เช่น เกลือเคมี ผงสี สารดูดความชื้น รวมถึงงานที่ต้องหยิบสารออกบ่อย ๆ เพราะล้างง่าย เช็ดถึงก้นขวด
- ปากแคบ (Narrow Mouth) — คอขวดเรียวเล็ก รินของเหลวได้เป็นสายแม่นยำ ไม่หกเลอะข้างขวด และเพราะพื้นที่ปากแคบ สารสัมผัสอากาศน้อย จึงระเหยช้ากว่ามาก เหมาะกับตัวทำละลาย แอลกอฮอล์ กรด และสารละลายทุกชนิด
ห้องแล็บส่วนใหญ่ต้องมีทั้งสองแบบ เพราะสารในแล็บมีทั้งผงและของเหลวเสมอ สัดส่วนยอดนิยมคือปากแคบ 60-70% ปากกว้าง 30-40%
ขั้นที่สอง: เลือกสีแก้ว — ใสหรือสีชา
ขวดแก้วใสให้ข้อดีเรื่องการมองเห็น เช็คระดับสาร สี และตะกอนได้โดยไม่ต้องเปิดจุก ส่วนขวดสีชา (Amber) เนื้อแก้วสีน้ำตาลเข้มทำหน้าที่เป็นฟิลเตอร์กรองแสง UV และแสงช่วงคลื่นสั้น ซึ่งเป็นตัวการทำให้สารเคมีหลายชนิดสลายตัว เช่น ซิลเวอร์ไนเตรต ไอโอดีน ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ วิตามินซี น้ำมันหอมระเหย และสารสกัดสมุนไพร กฎง่าย ๆ คือ ถ้าฉลากสารเดิมเขียนว่า “เก็บให้พ้นแสง” หรือขวดเดิมจากผู้ผลิตเป็นสีชา ให้ใช้ขวดสีชาเสมอ
ขั้นที่สาม: เลือกขนาดให้พอดีกับการใช้จริง
ขวดตระกูลนี้มีตั้งแต่ 30 ถึง 1000 มล. หลักการเลือกคือ ขวดควรใหญ่กว่าปริมาณสารที่เก็บจริงราว 20-30% เผื่อพื้นที่อากาศไม่ให้สารดันจุกตอนอุณหภูมิเปลี่ยน
- 30-60 มล. — สารมาตรฐาน สารแพง อินดิเคเตอร์ ที่ใช้ครั้งละหยด
- 125-250 มล. — รีเอเจนต์ประจำโต๊ะทดลอง สารที่ใช้ประจำสัปดาห์
- 500-1000 มล. — สต็อกสารละลายหลัก ตัวทำละลายที่เติมบ่อย
ขนาดใหญ่พิเศษ 2500 ไปจนถึง 20000 มล. มีในสายการผลิตเดียวกัน สั่งนำเข้าได้เมื่อทำแล็บสเกลโรงงาน
รายละเอียดเล็ก ๆ ที่บอกว่าเป็นขวดเกรดดี
ขวดรีเอเจนต์ราคาถูกกับเกรดดีหน้าตาคล้ายกัน แต่ดูต่างกันได้จากจุดเหล่านี้ ปากขวดต้องหนาและขอบโค้งมนไม่มีคมแก้ว ผิวเจียรฝ้าต้องละเอียดสม่ำเสมอ สวมจุกแล้วหมุนได้ฝืดมือเล็กน้อยแสดงว่าแนบจริง ก้นขวดมีปุ่มนูนรองรับสามจุดช่วยให้วางมั่นคงบนโต๊ะ และบนจุกมีตัวเลขบอกความจุ ทำให้ไม่หยิบจุกสลับขวดซึ่งเป็นสาเหตุอันดับต้นของจุกติดและปิดไม่แน่น
สรุป
เลือกขวดรีเอเจนต์ให้ครบสามแกน คือ ชนิดปากตามสภาพสาร (ผงใช้ปากกว้าง ของเหลวใช้ปากแคบ) สีแก้วตามความไวแสงของสาร และขนาดตามปริมาณที่ใช้จริง ขวดรุ่นที่แนะนำในบทความนี้มีครบทั้ง 22 ตัวเลือก ปากกว้าง/ปากแคบ สีชา/แก้วใส ขนาด 30-1000 มล. ดูรายละเอียดและรูปทุกรุ่นได้ที่ blog.42okok.com/post/97 หรือหน้าสินค้า 42okok.com สอบถามราคาและสั่งซื้อทาง LINE @PYCM โทร 02-1147416 ต่อ 2 สั่งจำนวนมากมีราคาพิเศษ ออกใบกำกับภาษีได้
