เครื่องนับเม็ดยา คือเครื่องที่เข้ามาแทนงานนั่งนับเม็ดด้วยมือ ซึ่งเป็นงานที่กินเวลาที่สุดของห้องแบ่งบรรจุ ไม่ว่าจะเป็นโรงงานยา โรงงานอาหารเสริม ร้านขายยาที่แบ่งขายเป็นขวด หรือโรงงานที่ต้องนับของกลมเล็ก ๆ ลงบรรจุภัณฑ์ ปัญหาคือพอไปหาซื้อจริงจะเจอสเปกที่เขียนคนละแบบ บางเจ้าบอกเป็น “เม็ดต่อนาที” บางเจ้าบอกเป็น “ช่อง” บางเจ้าโฆษณาความแม่นยำโดยไม่บอกเงื่อนไข บทความนี้ไล่ให้ดูทีละจุดว่าก่อนสั่งเครื่องนับเม็ดยาควรเช็กอะไรบ้าง โดยใช้เครื่องนับเม็ดยาอัตโนมัติชุด DXS ที่มีให้เลือก 7 รุ่นเป็นตัวอย่างประกอบ
เครื่องนับเม็ดทำงานยังไง
หลักการของเครื่องนับเม็ดแบบจานหมุนไม่ซับซ้อน แต่รู้ไว้จะช่วยให้อ่านสเปกรู้เรื่องขึ้นมาก ลำดับการทำงานคือ
- ถาดป้อนด้านบน รับเม็ดที่เทลงไป แล้วสั่นให้เม็ดไหลลงทีละน้อย ความแรงสั่นปรับได้
- จานหมุน รับเม็ดที่ไหลลงมา แล้วเหวี่ยงให้เม็ดเรียงเป็นแถวเดี่ยววิ่งไปตามขอบจาน ความเร็วรอบปรับได้
- เซ็นเซอร์อินฟราเรด อยู่ตรงทางออกของจาน นับเม็ดที่วิ่งผ่านทีละเม็ด
- ตัวควบคุม เทียบจำนวนที่นับได้กับจำนวนที่ตั้งไว้ พอครบก็สั่งหยุดป้อนแล้วปล่อยเม็ดชุดนั้นลงขวด
- ปากจ่าย ปล่อยเม็ดลงขวดที่รออยู่ แล้วเริ่มนับขวดถัดไป
เข้าใจลำดับนี้แล้วจะเห็นว่าจุดที่ทำให้เครื่อง “นับพลาด” มีอยู่ไม่กี่จุด คือเม็ดไหลลงเร็วเกินจนซ้อนกันตอนผ่านเซ็นเซอร์ กับผงยาที่เกาะช่องเซ็นเซอร์จนบังแสง ซึ่งทั้งสองอย่างแก้ได้ด้วยการปรับความเร็วและทำความสะอาด ไม่ใช่ความผิดของเครื่อง
1. จำนวนช่องจ่าย — ตัวเลข 2 กับ 4 หมายถึงอะไร
ตัวเลขที่ตามหลังชื่อรุ่นของเครื่องนับเม็ดส่วนใหญ่คือจำนวนช่องจ่าย ไม่ใช่จำนวนจานหมุน และไม่ใช่กำลังไฟ
- 2 ช่องจ่าย — ปล่อยเม็ดลงขวดได้ทีละ 2 จุด เหมาะกับงานแบ่งบรรจุขนาดกลาง ตัวเครื่องเล็กกว่า วางบนโต๊ะแข็งแรงได้ น้ำหนักราว 50-70 กก.
- 4 ช่องจ่าย — ปล่อยได้ทีละ 4 จุด ในเวลาเท่ากันจึงได้จำนวนขวดมากกว่าเกือบเท่าตัว ตัวเครื่องกว้างขึ้นและหนักขึ้นเป็น 70-90 กก.
ข้อควรระวังคือช่องจ่ายที่มากขึ้นไม่ได้แปลว่าเครื่อง “แม่นกว่า” มันแค่ทำงานพร้อมกันได้หลายจุด ถ้าคนหน้าเครื่องเปลี่ยนขวดไม่ทัน 4 ช่องก็ไม่ได้ช่วยอะไร ควรดูว่าหน้างานมีคนกี่คนก่อนตัดสินใจ
2. กำลังผลิต — อ่านตัวเลข “เม็ดต่อนาที” ให้เป็น
กำลังผลิตที่ผู้ผลิตแจ้งมักเป็นช่วง เช่น 600-2,000 เม็ด/นาที ตัวเลขต่ำคือกรณีเม็ดใหญ่หรือรูปทรงยาก ตัวเลขสูงคือเม็ดเล็กกลมที่ไหลลื่น ในงานจริงควรคิดที่ค่ากลางค่อนไปทางต่ำ
วิธีประเมินง่าย ๆ ถ้าบรรจุขวดละ 100 เม็ด แล้วเครื่องนับได้จริง 1,200 เม็ด/นาที เท่ากับได้ราว 12 ขวดต่อนาที หรือราว 700 ขวดต่อชั่วโมงถ้าเปลี่ยนขวดทัน คูณด้วยชั่วโมงทำงานจริงก็จะเห็นว่ากำลังผลิตพอกับออเดอร์หรือไม่
ในชุด DXS ช่วงกำลังผลิตของแต่ละรุ่นเป็นดังนี้
- DXS-2C — 1,000-1,800 เม็ด/นาที
- DXS-2B — 600-2,000 เม็ด/นาที
- DXS-2 — 1,000-2,000 เม็ด/นาที
- DXS-4C — 2,000-3,500 เม็ด/นาที
- DXS-4B — 1,200-3,000 เม็ด/นาที
- DXS-4 — 2,000-4,000 เม็ด/นาที
- DXS-2BS — 600-1,500 เม็ด/นาที (รุ่นที่มีสายพานลำเลียงในตัว)
จะเห็นว่ารุ่นที่มีสายพานกลับมีตัวเลขต่ำสุด นั่นเป็นเรื่องปกติ เพราะจังหวะการทำงานถูกกำหนดโดยความเร็วของสายพานที่ต้องเดินขวดเข้าออกให้ตรงตำแหน่ง ไม่ใช่ความเร็วของจานหมุนอย่างเดียว
3. ความคลาดเคลื่อน ±0.3% แปลว่าอะไร
ค่านี้คือความคลาดเคลื่อนของการนับ ไม่ใช่ค่าความคลาดเคลื่อนของน้ำหนัก ถ้าบรรจุขวดละ 1,000 เม็ด ค่า ±0.3% หมายถึงอาจคลาดได้ราว 3 เม็ด แต่ถ้าบรรจุขวดละ 100 เม็ด ค่าเดียวกันนี้แทบไม่มีผลในทางปฏิบัติ
สิ่งที่ควรถามผู้ขายเพิ่มคือ ค่านี้วัดกับเม็ดแบบไหน เพราะเม็ดกลมผิวเรียบกับแคปซูลนิ่มที่เกาะติดกันให้ผลไม่เท่ากัน ถ้าสินค้าของเราเป็นเม็ดที่มีผงเยอะหรือผิวเหนียว ควรขอทดลองนับด้วยตัวอย่างจริงก่อนสั่ง
4. ขนาดเม็ดและเบอร์แคปซูลที่รองรับ
ข้อนี้เป็นข้อที่ทำให้ซื้อผิดรุ่นบ่อยที่สุด ทุกรุ่นในชุดนี้นับเม็ดขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 5-25 มม. เหมือนกัน แต่เบอร์แคปซูลที่รองรับไม่เท่ากัน
- รุ่นทั่วไปรองรับแคปซูลเบอร์ 0# ถึง 5# ซึ่งครอบคลุมแคปซูลอาหารเสริมส่วนใหญ่
- รุ่น DXS-2BS รองรับถึงเบอร์ 000# และรับได้ทั้งแคปซูลแข็งและแคปซูลนิ่ม
ถ้าสินค้าใช้แคปซูลเบอร์ 000# ซึ่งเป็นเบอร์ใหญ่สุดที่ใช้กันทั่วไป ต้องเลือกรุ่นที่ระบุไว้ชัดเจนเท่านั้น อย่าอนุมานเอาว่ารุ่นใหญ่กว่าย่อมรับได้มากกว่า เพราะเบอร์แคปซูลขึ้นกับขนาดร่องบนจานหมุน ไม่ใช่ขนาดตัวเครื่อง
5. ระบบควบคุม จอสัมผัสหรือปุ่มกด
สองแบบนี้ทำงานได้เหมือนกัน ต่างกันที่ความสะดวกตอนเปลี่ยนสูตร
- ปุ่มกด + จอ LED — ตั้งจำนวนด้วยปุ่มเลข อ่านค่าจากจอเจ็ดส่วน ทนฝุ่น ทนมือเปียก ราคาถูกกว่า เหมาะกับงานที่ตั้งค่าครั้งเดียวแล้วเดินยาว
- จอสัมผัส — ตั้งค่าและดูสถานะได้ในหน้าเดียว เปลี่ยนสูตรบ่อย ๆ จะเร็วกว่า แต่ต้องระวังไม่ให้โดนน้ำและของมีคม
ในชุด DXS รุ่นที่ใช้จอสัมผัสคือ DXS-2B, DXS-2BS, DXS-4B และ DXS-4C ส่วน DXS-2, DXS-2C และ DXS-4 ใช้ปุ่มกดกับจอ LED
อีกเรื่องที่ควรถามคือตัวหนังสือบนหน้าจอเป็นภาษาอะไร เครื่องกลุ่มนี้ตัวหนังสือบนแผงควบคุมเป็นภาษาจีนตามต้นฉบับจากผู้ผลิต ถ้าคนหน้าเครื่องอ่านไม่ได้ควรทำป้ายกำกับปุ่มเป็นภาษาไทยติดไว้ตั้งแต่วันติดตั้ง
6. ตั้งจำนวนได้กี่เม็ด และนับขวดได้ด้วยหรือไม่
เครื่องกลุ่มนี้ตั้งจำนวนเม็ดต่อขวดได้ตั้งแต่ 0 ถึง 9999 เม็ด ซึ่งเกินพอสำหรับงานบรรจุทั่วไป และนับจำนวนขวดที่บรรจุไปแล้วได้ด้วย ข้อหลังนี้สำคัญกว่าที่คิด เพราะทำให้ปิดยอดล็อตได้โดยไม่ต้องมานั่งนับขวดตอนท้ายกะ
เวลาเริ่มล็อตใหม่ให้กดปุ่มศูนย์เพื่อรีเซ็ตตัวนับ ถ้าลืมรีเซ็ตยอดจะสะสมทับล็อตเดิม เป็นข้อผิดพลาดที่เจอบ่อยในสัปดาห์แรกของการใช้งาน
7. ปากจ่ายกับขนาดขวด
ปากจ่ายของเครื่องกลุ่มนี้วางเรียงเป็นแถวและมีตัวล็อกตำแหน่งที่ปรับให้พอดีปากขวดได้หลายขนาด ไม่ต้องเปลี่ยนอะไหล่เวลาเปลี่ยนขวด ซึ่งต่างจากเครื่องบางแบบที่ต้องสั่งชุดหัวจ่ายตามขนาดขวด
ก่อนสั่งควรวัดปากขวดที่ใช้จริงแล้วแจ้งผู้ขาย เพราะขวดปากแคบมากหรือปากบานผิดปกติอาจต้องปรับตัวล็อกเพิ่ม
8. ไฟเข้าและกำลังมอเตอร์
เรื่องนี้ต้องเช็กก่อนสั่งเสมอ เพราะแก้ทีหลังยาก
- รุ่นที่ระบุ 220V 50-60Hz ใช้ไฟบ้านไทยได้ทันที ได้แก่ DXS-2B, DXS-2BS และ DXS-4B
- รุ่นที่ระบุ 110V/220V ต้องแจ้งแรงดันที่ต้องการตอนสั่ง ได้แก่ DXS-2, DXS-2C, DXS-4 และ DXS-4C
กำลังมอเตอร์อยู่ในช่วง 100-600W ซึ่งถือว่าน้อยมากสำหรับเครื่องจักรขนาดนี้ เพราะงานหลักคือการสั่นและหมุนจาน ไม่ใช่งานที่ต้องใช้แรงบิดสูง จึงไม่ต้องเดินไฟสามเฟส
9. ขนาดเครื่องกับพื้นที่หน้างาน
ตัวเลขขนาดที่ผู้ผลิตให้มาเป็นขนาดตัวเครื่อง ไม่ใช่ขนาดกล่อง ต้องขอขนาดกล่องและน้ำหนักรวมบรรจุภัณฑ์ต่างหากก่อนคำนวณค่าขนส่งและวางแผนทางเข้าห้อง
- กลุ่ม 2 ช่องจ่าย — ราว 740-810 มม. กว้าง สูงไม่เกิน 850 มม. วางบนโต๊ะได้
- กลุ่ม 4 ช่องจ่าย — ราว 800-980 มม. กว้าง สูง 750-930 มม.
- รุ่นมีสายพาน DXS-2BS — 1300 x 700 x 1300 มม. ต้องเผื่อพื้นที่ยืนทำงานสองฝั่งของสายพาน
อย่าลืมเผื่อระยะเปิดฝาถาดป้อนด้านบนด้วย ถ้าวางชิดชั้นวางเกินไปจะเทเม็ดลงถาดลำบาก
10. เรื่องเอกสารและมาตรฐาน
ข้อนี้ต้องพูดให้ชัด เครื่องกลุ่มนี้เป็นเครื่องนับเม็ดเชิงพาณิชย์ ไม่ได้มาพร้อมใบรับรอง GMP หรือ อย. ถ้างานของเราต้องใช้ในสายการผลิตที่ถูกตรวจ ต้องตรวจสอบข้อกำหนดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเอง และเตรียมเอกสารรับรองวัสดุสัมผัสอาหาร/ยาแยกต่างหาก อย่าเชื่อคำโฆษณาที่บอกว่า “ผ่านมาตรฐาน” โดยไม่มีเลขที่ใบรับรองกำกับ
สรุป เช็กลิสต์ก่อนสั่ง
- นับวันละกี่เม็ด กี่ขวด และมีคนเปลี่ยนขวดกี่คน
- เม็ดที่นับมีขนาดเท่าไร ถ้าเป็นแคปซูลใช้เบอร์อะไร ถึง 000# หรือไม่
- ต้องการจอสัมผัสหรือปุ่มกด และมีคนอ่านหน้าจอภาษาจีนได้หรือไม่
- ไฟหน้างานเป็น 220V หรือไม่ ถ้าเป็นรุ่นสองแรงดันต้องแจ้งตอนสั่ง
- พื้นที่วางกว้างพอ และเผื่อทางเข้าตามขนาดกล่องแล้วหรือยัง
- ต้องการสายพานลำเลียงในตัวหรือไม่
- ขอทดลองนับด้วยตัวอย่างสินค้าจริงก่อนสั่งได้หรือไม่
ดูสเปกครบทั้ง 7 รุ่นพร้อมตารางเปรียบเทียบได้ที่ หน้าสินค้าเครื่องนับเม็ดยาอัตโนมัติ หรือสอบถามเพิ่มเติมทาง LINE @PYCM โทร 02-114-7416 ต่อ 2
